Lamblie bytują zazwyczaj w jelicie cienkim człowieka. Tym pierwotniakiem mogą się zarazić zarówno dzieci jak i dorośli, jednak najbardziej narażone na tę chorobę są dzieci w wieku przedszkolnym. Do zakażenia lamblią dochodzi drogą pokarmową, wystarczy, że spożyjemy zanieczyszczone jedzenie lub wypijemy skażoną wodę. Sprawdź, jakie są objawy tej choroby oraz jak ją leczyć.
Pierwotniak lamblia – co warto wiedzieć?
Lamblia to pasożyt, który jest niewidoczny gołym okiem. Żywi się i rozmnaża w przewodzie pokarmowym ludzi oraz zwierząt, dlatego możemy się nim zarazić również od psa lub kota. Jednak najczęściej do zakażenia lamblią dochodzi po zjedzeniu pokarmów, na których znajdują się cysty tego pierwotniaka. Mogą się one również przedostać do naszego układu pokarmowego, gdy wypijemy wodę z nieprzebadanych źródeł, na przykład z leśnych źródełek. Cysty są formą przetrwalnikową pasożyta – wykazują dużą odporność na warunki środowiskowe i mogą utrzymywać się w glebie lub wodzie przez wiele tygodni.
Co ważne, lamblie rozmnażają się bardzo szybko — w korzystnych warunkach jelitowych jeden osobnik może podzielić się na dwa w ciągu kilku godzin. Dlatego możliwe, że zakażenie tym pasożytem może wystąpić u kilku osób w rodzinie w podobnym czasie, zwłaszcza jeśli spożywały wspólne posiłki lub piły tę samą wodę. Po zauważeniu pierwszych objawów tej choroby warto jak najszybciej skonsultować się z lekarzem i wykonać badanie kału na obecność cyst lamblia, ponieważ szybka diagnostyka zwiększa skuteczność leczenia.
Symptomy u dorosłych
W przypadku osób dorosłych zarażenie lamblią najczęściej przebiega bezobjawowo. Układ odpornościowy osoby dojrzałej bywa na tyle sprawny, że skutecznie kontroluje liczbę pasożytów, nie dopuszczając do wystąpienia dolegliwości. Jednak bywa, że symptomy tej choroby można zauważyć już po kilku dniach od spożycia skażonego pokarmu lub wody. Zazwyczaj są to różnego rodzaju dolegliwości żołądkowo-jelitowe, na przykład nudności, dyskomfort w nadbrzuszu czy ból w okolicy żołądka lub pęcherzyka żółciowego o zmiennym nasileniu.
Z kolei ostremu zakażeniu lamblią towarzyszyć będzie biegunka, znaczne osłabienie, tłuszczowe stolce o bardzo nieprzyjemnym zapachu, skurcze i wzdęcia, chudnięcie, wymioty, a niekiedy również gorączka. Takie objawy zazwyczaj pojawią się po okresie wylęgania (7–14 dni) i mogą utrzymywać się od 2 do nawet 4 tygodni. Tłuszczowe stolce wynikają z uszkodzenia kosmków jelitowych, przez co upośledzony zostaje proces trawienia i wchłaniania lipidów. Jeśli nie rozpoczniemy leczenia, zakażenie może przejść w postać przewlekłą, która objawia się nawracającymi biegunkami, bólami brzucha oraz stopniową utratą masy ciała.
Symptomy u dzieci
Objawy tej choroby przebiegają podobnie w przypadku dorosłych i dzieci, jednak u młodszych pacjentów lamblie mogą powodować zahamowanie rozwoju psychofizycznego. Powodują one niedobór witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) oraz białek, co może doprowadzić do niedożywienia dziecka i zaburzeń wzrastania. Dlatego jednym z częstszych objawów tej choroby u dzieci jest nagły spadek masy ciała, niedorozwój fizyczny oraz zaburzenia trawienia i ogólne osłabienie. Dzieci mogą również być drażliwe, mniej aktywne, gorzej się koncentrować i mieć obniżoną odporność, co skutkuje częstymi infekcjami.
Co istotne, objawem lambliozy jest również zwiększony apetyt na słodycze. Lamblie preferują środowisko bogate w węglowodany proste, dlatego ich obecność może wpływać na preferencje żywieniowe dziecka. Jeśli dziecko dotychczas odżywiało się normalnie, a teraz ma ochotę wyłącznie na słodkie potrawy, to możliwe, że doszło do zakażenia. Warto wówczas skonsultować się z pediatrą i zlecić badanie kału na obecność pasożytów. Nieleczona lamblioza u dzieci może prowadzić do przewlekłych problemów zdrowotnych, w tym do nietolerancji laktozy czy zespołu złego wchłaniania.
Terapia lamblioza
O sposobie leczenia tej choroby decyduje lekarz. Ustala to na podstawie wyników zleconych wcześniej badań kału – zazwyczaj konieczne jest wykonanie kilku próbek w różnych dniach, ponieważ wydalanie cyst przez pasożyty jest nieregularne. Lekarz ustala sposób przeprowadzenia leczenia i dawkowanie. Warto tego przestrzegać, ponieważ leki na lamblie (najczęściej pochodne nitroimidazolu, takie jak metronidazol lub tinidazol) mocno obciążają wątrobę i terapia na własną rękę może nam tylko zaszkodzić.
Leczenie farmakologiczne warto również wspomóc odpowiednią dietą. Warto ograniczyć ilość węglowodanów prostych i całkowicie zrezygnować ze słodyczy, ponieważ stanowią one pożywkę dla lamblii. Dieta powinna być bogata w warzywa, białko oraz zdrowe tłuszcze. Dodatkowo można wprowadzić zioła wspierające walkę z pasożytami, takie jak czosnek, oregano czy goździki, które wykazują działanie przeciwpasożytnicze. Po zakończeniu leczenia farmakologicznego zaleca się ponowne badanie kału, aby potwierdzić całkowitą eliminację pasożyta z organizmu.
Choć lamblioza często przebiega bezobjawowo, to w wielu przypadkach może być bardzo uciążliwa i może przełożyć się na późniejsze problemy zdrowotne, takie jak zespół jelita drażliwego czy przewlekłe zaburzenia trawienia. Dlatego, aby zapobiec zakażeniu, warto przestrzegać podstawowych zasad sanitarno-higienicznych: myć ręce przed posiłkami i po kontakcie ze zwierzętami, dokładnie płukać warzywa i owoce, unikać picia wody z niepewnych źródeł oraz gotować wodę przed spożyciem, jeśli jej pochodzenie budzi wątpliwości.