Wiele osób zmaga się z zaparciami, najczęściej są to kobiety i osoby starsze po 65 roku życia. W większości przypadków problem z wypróżnianiem można wyeliminować z pomocą diety. Odpowiednie nawodnienie i wybór właściwych płynów odgrywa kluczową rolę w regulacji pracy jelit i łagodzeniu dolegliwości związanych z zaburzeniami defekacji.
Przyczyny problemów z wypróżnianiem
Lekarze wyróżniają kilka rodzajów zaparć w zależności od przyczyny:
- zaparcia czynnościowe – związane z zaburzeniami motoryki jelit
- zaparcia organiczne – wynikające z chorób i zmian anatomicznych
- zaparcia idiopatyczne – o nieustalonej przyczynie
Każde z nich ma inne podłoże, jednak mają też elementy wspólne. Głównymi czynnikami wywołującymi trudności z wypróżnianiem mogą być:
- choroby takie jak niedoczynność tarczycy, zmiany nowotworowe w jelicie, choroba Hirschprunga
- niektóre leki o działaniu moczopędnym, opioidowe leki przeciwbólowe, preparaty żelaza
- przewlekły stres i zaburzenia psychiczne
- niedostateczna podaż płynów w ciągu dnia
- siedzący tryb życia i niska aktywność fizyczna
- dieta o dużej zawartości tłuszczów a uboga w błonnik
- nieregularne odżywianie i pomijanie posiłków
- tłumienie odruchów defekacyjnych
Właściwe płyny wspierające perystaltykę jelit
Leczenie zaparć w dużej mierze skupia się na zmianie nawyków żywieniowych i stylu życia. Osoba chora powinna zwiększyć wysiłek swojej aktywności fizycznej. Fundamentem terapii jest dieta bogata w błonnik i odpowiednia ilość wody, ponieważ w dużej mierze to brak nawodnienia wpływa na bolesne, twarde stolce, które trudno wydalić.
W diecie powinno znaleźć się mniej więcej 50 g błonnika i 3 l płynów. Aby wspomóc organizm, warto włączyć do jadłospisu napoje o udowodnionym działaniu regulującym pracę jelit.
Kefir i inne napoje probiotyczne
Zawiera bakterie kwasu mlekowego, dzięki czemu działa na organizm rozwalniająco i powoduje rozluźnienie stolca. Wypity przed snem lub z samego rana wspomaga naturalną florę bakteryjną jelit, ułatwiając wypróżnienie. Szczególnie skuteczny jest kefir naturalny bez dodatków cukru, pity regularnie w ilości około 200 ml dziennie.
Napar z senesu
Liście senesu możemy kupić w każdej aptece – to zioło jest najpopularniejszym środkiem przeczyszczającym. Jeśli zależy nam na wypróżnieniu z samego rana, warto wypić kubek naparu z senesu przed snem, ponieważ działania przeczyszczające pojawiają się po 12 godzinach od zastosowania preparatu. Nie powinno się jednak korzystać z takich rozwiązań regularnie, ponieważ może to prowadzić do zaparć nawykowych i uzależnienia jelit od stymulacji zewnętrznej. Napar należy przygotować według instrukcji na opakowaniu, zwykle zaleca się 1-2 łyżeczki suszu na szklankę wrzącej wody.
Siemię lniane zalane wodą
Nasiona lnu są bogate w błonnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny. Zaleca się pić na czczo szklankę nasion lnianych zalanych wodą (1-2 łyżki siemienia na szklankę wody, najlepiej zalewać wieczorem i zostawić na noc). Pomagają zatrzymać wchłanianie wody przez organizm, dzięki czemu wpływają pozytywnie na nawodnienie i wzrost objętości masy stolca. To dobra pomoc, jeśli chcemy uregulować rytm wypróżnień i zapobiec zaburzeniom defekacji. Ponadto nasiona zwiększają lepkość treści jelitowej i wpływają pozytywnie na wzrost flory bakteryjnej. Po wypiciu naparu z siemienia trzeba dopić co najmniej 2 szklanki czystej wody, w przeciwnym razie może wystąpić efekt odwrotny.
Kawa
Jeśli zaparcia spowodowane są spowolnioną pracą jelit, można wypić filiżankę kawy, która wpływa stymulująco na perystaltykę jelitową. Trzeba jednak pamiętać, by kawa była słaba, ponieważ mocny napar może przyczyniać się do odwodnienia i nasilenia zaparć. Najlepiej pić kawę około 20-30 minut po posiłku. Kawa działa moczopędnie, dlatego należy ją równoważyć dodatkową ilością wody – na każdą filiżankę kawy warto wypić szklankę wody.
Woda z sokiem z cytryny lub aloesem
Szklanka ciepłej wody z sokiem z połowy cytryny wypita rano na czczo pobudza wydzielanie soków trawiennych i wspomaga perystaltykę. Sok z aloesu również działa łagodząco na śluzówkę jelit i wspiera naturalne procesy oczyszczania organizmu. Wystarczy dodać 50 ml soku z aloesu do szklanki letniej wody.
Kompot ze śliwek lub suszonych fig
Naturalny kompot bez dodatku cukru, przygotowany z suszonych śliwek lub fig, dostarcza nie tylko płynów, ale też sorbitolu – alkoholu cukrowego o łagodnym działaniu przeczyszczającym. Najlepiej pić kompot rano, a owoce zjeść jako przekąskę.
Czego unikać przy problemach z defekacją
W trosce o jelita musimy pamiętać o odpowiednim poziomie nawodnienia, jednak nie tylko. Jeśli chcemy uniknąć zaparć, powinniśmy się wystrzegać:
- nadmiaru białka zwierzęcego – zwłaszcza czerwonego mięsa i przetworów
- białego pieczywa i produktów z rafinowanej mąki
- roślin strączkowych w dużych ilościach – mogą powodować wzdęcia
- warzyw kapustnych w postaci surowej – szczególnie w przypadku nadwrażliwości jelitowej
- serów dojrzewających – zawierają dużo tłuszczu i mało błonnika
- smażonych, ostrych potraw – obciążają układ trawienny
- alkoholu i mocnej herbaty – odwadniają organizm
- słodyczy i produktów wysoko przetworzonych
Przy regularnej diecie, piciu trzech litrów płynów i odpowiedniej ilości błonnika, problem z zaparciami powinien ustąpić. Warto jednak pamiętać, by nie nadużywać środków przeczyszczających, bo przy dłuższym stosowaniu mają negatywny wpływ na nasze zdrowie. Jeśli zaparcia utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie mimo zmiany diety i nawodnienia, konieczna jest konsultacja z lekarzem w celu wykluczenia poważniejszych schorzeń układu pokarmowego.