Choroba bostońska to potoczna nazwa dla choroby stóp, dłoni i jamy ustnej i z powodu sposobu przebiegu, bardzo często mylona jest z ospą wietrzną. Podobnie też jak ospa, jest niezwykle zaraźliwa i wywoływana przez wirusy. Co warto o niej wiedzieć? Jak długo zaraża choroba bostońska i co zrobić, żeby uniknąć zakażenia?
Definicja i przyczyny choroby bostońskiej
Choroba bostońska, jak zostało już wspomniane to potoczna nazwa dla ogółu schorzeń stóp dłoni i jamy ustnej, która podobnie jak ospa wietrzna charakteryzuje się wysypką, ale w przeciwieństwie do niej może ona wystąpić nawet w ustach. Wywołują ją wirusy Coxsackie oraz enterowirus, które należą do grupy enterovirusów szeroko rozpowszechnionych w środowisku.
Popularna nazwa wzięła się z powodu wybuchu epidemii właśnie w Bostonie, które miało przebieg lawinowy. Choroba ta w większości przypadków przebiega stosunkowo łagodnie, jednak największy strach wywołuje u rodziców małych dzieci, bo to właśnie one najczęściej się zarażają. U dorosłych ta choroba występuje rzadziej. Co istotne, nie da się na nią uodpornić – przechodzą chorobę raz, można się późnej znów zarazić, ponieważ istnieje wiele szczepów wirusa odpowiedzialnych za jej rozwój.
Objawy i przebieg bostonki
Od momentu zakażenia, do chwili pojawienia się pierwszych objawów mija zazwyczaj od 3 do nawet 6 dni, co za tym idzie, osoby zarażone przez ten czas mogą swobodnie dalej roznosić wirusy i nawet o tym nie wiedzą. Jako pierwsza pojawia się wysoka gorączka, której dodatkowo towarzyszy zmęczenie, ból głowy, gardła, a także brak apetytu. Wiąże się to także ze złym samopoczuciem, a sporadycznie ma się do czynienia także z nudnościami, biegunką oraz wymiotami.
Następnie, mniej więcej po 2-3 dniach trwania gorączki, pojawia się wysypka, zwana bostońską, która wygląda nieco jak plamki i grudki, ale nie są one swędzące. Najczęściej atakują one twarz oraz górną połowę klatki piersiowej. Charakterystyczne zmiany skórne mogą występować również na dłoniach i stopach, tworząc drobne pęcherzyki wypełnione płynem surowiczym. W jamie ustnej natomiast mogą pojawić się bolesne afty lub owrzodzenia, utrudniające przyjmowanie pokarmów i płynów.
Drogi przenoszenia wirusa
Choroba ta najczęściej dotyka dzieci w wieku od 2 do 10 lat, a jej największym źródłem zakażenia jest kontakt z osobą lub przedmiotem, co często się zdarza choćby w przedszkolach i żłobkach o dużym zagęszczeniu. Zakazić można się przez kontakt z wydzielinami lub wydalinami ciała, na przykład poprzez nieumyte ręce, ślinę, śluz z nosa, kał czy bliski kontakt w osobą zarażoną.
Wirus rozprzestrzenia się szczególnie łatwo w miejscach, gdzie dzieci przebywają wspólnie i mają bezpośredni kontakt fizyczny. Zakaźność utrzymuje się zazwyczaj przez pierwszych kilka dni choroby, ale wirus może być wydalany przez kał nawet przez kilka tygodni po ustąpieniu objawów, co stanowi dodatkowe ryzyko transmisji. Dlatego tak ważne jest przestrzeganie higieny, zwłaszcza po skorzystaniu z toalety.
Metody leczenia i postępowanie
W przypadku choroby bostońskiej mamy do czynienia z przypadłością, która ustępuje samodzielnie mniej więcej po okresie 7 do 10 dni. Nie leczy się jej przyczynowo, a objawowo, dlatego konieczne jest branie leków przeciwgorączkowych. W razie czego lekarz może przepisać także leki przeciwhistaminowe, na uporczywy świąd.
Podczas choroby szczególnie ważne jest nawodnienie organizmu, ponieważ bolesne zmiany w jamie ustnej mogą zniechęcać dziecko do picia. Warto podawać płyny chłodne lub w temperaturze pokojowej, ponieważ są one lepiej tolerowane. Jeśli występują trudności w połykaniu, można spróbować podawać napoje przez słomkę. W przypadku uporczywego bólu gardła u dziecka można zastosować miejscowe preparaty łagodzące, ale zawsze po konsultacji z lekarzem.
Postępowanie w domu
- Regularne podawanie leków przeciwgorączkowych zgodnie z zaleceniami lekarza
- Utrzymywanie odpowiedniego poziomu nawodnienia organizmu
- Podawanie lekkostrawnych, miękkich pokarmów niendrażniających jamy ustnej
- Unikanie soków cytrusowych i potraw kwaśnych, które mogą nasilać dolegliwości bólowe
- Zapewnienie komfortu termicznego dziecka i odpoczynku
Profilaktyka i zapobieganie zakażeniu
Przede wszystkim należy zadbać o odpowiednią higienę osobistą, a także dokonywanie dezynfekcji miejsc, powierzchni i przedmiotów, z których się wspólnie korzysta. Najlepiej też unikać kontaktów z osobami, mającymi objawy chorobowe, a w przypadku trwania gorączki czy bólu gardła i wysypki, izolować dzieci.
Zasady higieny w czasie epidemii
- Częste i dokładne mycie rąk mydłem, szczególnie po kontakcie z chorym dzieckiem i po zmianie pieluch
- Regularna dezynfekcja zabawek, klamek, wyłączników światła i innych często dotykanych powierzchni
- Unikanie wspólnego używania sztućców, naczyń, ręczników czy innych przedmiotów osobistego użytku
- Wietrzenie pomieszczeń i utrzymywanie czystości w miejscach wspólnych
- Nauczanie dzieci zasad prawidłowego kaszlu i kichania (w łokieć lub chusteczkę)
W przypadku potwierdzenia choroby dziecko powinno pozostać w domu do momentu ustąpienia gorączki i wyraźnej poprawy stanu ogólnego. Powrót do przedszkola lub szkoły można rozważyć dopiero po całkowitym wygojeniu zmian w jamie ustnej, ponieważ dopóki są obecne, dziecko może być zaraźliwe. Warto również poinformować placówkę o zachorowaniu, aby mogła ona wdrożyć odpowiednie procedury sanitarne i poinformować innych rodziców o możliwości kontaktu z wirusem.