Stres to w zasadzie nieodłączny element dzisiejszego świata. Nie jest niczym wyjątkowym, a wręcz staje się normą. Klasyfikowany jest jako zaburzenie, spowodowane nieradzeniem sobie w danej sytuacji. Istnieją jednak takie przypadki, kiedy stres działa mobilizująco na człowieka, pobudza do działania i podejmowania nowych wyzwań. Jednak jest również stres negatywny, przez który człowiek jest przemęczony, wiecznie wyczerpany i nie ma sił ani energii do podejmowania działań w żadnym wymiarze swojego życia. O tym stresie negatywnym, opowiemy w poniższym artykule.
Czym jest stres negatywny i jak się objawia?
Stres negatywny pojawia się wówczas gdy człowiek żyje w ciągłym i przewlekłym stresie. W przeciwieństwie do stresu mobilizującego, który aktywuje organizm do działania w sytuacjach wymagających, negatywny stres działa demobilizująco i stopniowo wyniszcza zarówno ciało jak i psychikę. Stan permanentnego napięcia prowadzi do rozwoju wielu chorób przewlekłych — długotrwałe obciążenie może wywołać zaburzenia układu krążenia, nadciśnienie tętnicze, nerwice, depresję, wrzody i wiele innych schorzeń.
Stres negatywny ujawnia się w postaci bezsenności, niespokojnych myśli, natrętnej lękliwości, rozdrażnienia, nadmiernego pobudzenia, problemów z oddychaniem oraz bólów różnego pochodzenia. Tego typu stres może doprowadzić do całkowitego rozregulowania organizmu i zaburzenia jego podstawowych funkcji fizjologicznych.
Jak rozpoznać objawy stresu negatywnego?
Nowe wyzwania oraz wymagania stawiane przez otoczenie, zadania do wykonania, obowiązki jakimi człowiek jest obłożony, mogą odebrać człowiekowi siły i chęci do czerpania z życia tego, co najprzyjemniejsze. Przygnębienie, brak mobilizacji do działania i brak sił, to typowe objawy stresu negatywnego. Do tego dochodzi bardzo złe samopoczucie oraz pogorszenie stanu zdrowia. W skrajnych przypadkach może wywoływać ciężkie choroby przewlekłe lub ostre epizody kryzysowe wymagające interwencji medycznej.
Stres negatywny w każdym przypadku objawia się inaczej, ponieważ zależy od wrażliwości jednostki, jej historii życiowej oraz zasobów radzenia sobie. Jednak do najczęstszych objawów zaliczane są:
- permanentne zmęczenie niezależne od ilości snu
- wyczerpanie fizyczne i psychiczne prowadzące do wypalenia
- huśtawki nastrojów bez wyraźnej przyczyny
- depresja lub stany lękowe
- problemy z koncentracją i zapamiętywaniem
- sięganie lub nadużywanie używek jako próba ucieczki
- wzrost lub spadek masy ciała wynikający z zaburzeń apetytu
Fizjologiczne konsekwencje przewlekłego stresu
W kwestiach zdrowotnych stres negatywny może prowadzić do wzrostu poziomu cukru we krwi, zwiększa napięcie mięśni, wywołuje problemy pokarmowe takie jak refluks, zgaga, biegunki, wymioty, nudności, zaparcia. Chroniczne napięcie przyczynia się do rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego — artykuł o ochronie serca i układu krążenia wskazuje na bezpośredni związek między stresem a schorzeniami kardiologicznymi. W przypadku kobiet rozregulowaniu może ulec miesiączka, a w przypadku mężczyzn może pojawić się problem z potencją lub libido.
Jak skutecznie radzić sobie ze stresem negatywnym?
Aby skutecznie walczyć ze stresem, trzeba nauczyć się nad nim panować i rozpoznawać wczesne sygnały ostrzegawcze. Na początek warto się zastanowić nad tym, co powoduje w nas stres i zdenerwowanie, i postarać się zminimalizować źródło tego stresu. Jeśli jest to niemożliwe — jak w przypadku przewlekłych obciążeń zawodowych lub rodzinnych — wówczas warto zmienić swoje nastawienie do danego problemu i sposób reagowania.
Zmiana perspektywy i reinterpretacja stresorów
Kluczowe jest to, aby zrozumieć, że nikt nie jest ani doskonały, ani perfekcyjny, ani nie zastąpiony. Warto nauczyć się asertywności oraz zmienić sposób wyrażania emocji i swojego zdania. Może to podziałać bardzo oczyszczająco i przynieść wyraźną ulgę psychiczną. Warto zacząć myśleć pozytywnie, uwierzyć we własne siły i przyjąć pomoc od tych ludzi, którzy wyciągają pomocną dłoń. Często ludziom w chronicznym stresie potrzebne jest wsparcie terapeutyczne — dbałość o zdrowie psychiczne powinna być priorytetem.
Techniki rozładowania nagromadzonego napięcia
Absolutnie nie wolno dopuścić do sytuacji, w której stres się kumuluje przez tygodnie lub miesiące. Wtedy nastąpi coś w rodzaju erupcji wulkanu, często w formie kryzysu zdrowotnego lub emocjonalnego załamania. Dlatego jeśli czujemy takie napięcie porównywalne do eksplozji, wówczas znajdźmy sposób na rozładowanie emocji zanim osiągną one destrukcyjny poziom. Może być to kawa z przyjaciółką, kąpiel w pianie, wyjście do kina, spacer w lesie, sesja treningowa na siłowni lub ćwiczenia oddechowe. Ważne, aby w sytuacjach stresowych mieć pod ręką swój niezawodny sposób, który pozwoli ten stres rozładować i rozluźnić człowieka w każdym możliwym aspekcie — zarówno fizycznym jak i psychicznym.
Długofalowe strategie zapobiegania stresowi negatywnemu
Oczywiście stres zawsze będzie się pojawiał, w mniejszym lub większym stopniu, gdyż żyjemy w takich czasach, że nawet dzieci przeżywają swoje stresy związane z presją szkolną i społeczną. Najważniejsze to nie dać mu się zdominować i znaleźć na niego metodę dostosowaną do własnych potrzeb i możliwości. Regularna aktywność fizyczna, techniki relaksacyjne, medytacja, hobby pozwalające oderwać się od problemów — wszystkie te elementy budują odporność psychiczną na przyszłe wyzwania. Dzięki temu będziemy zdrowsi i szczęśliwsi, a stres już nie będzie miał takich strasznych oczu i łatwiej będzie nam sobie z nim radzić w długiej perspektywie życiowej.