Nadkwasota – objawy, przyczyny. Jak leczyć nadkwasotę?

1,1K

Nadkwasota żołądka to przykra dolegliwość, z którą można sobie poradzić poprzez dostosowanie stylu życia i nawyków żywieniowych. Problem wynika z zaburzeń w produkcji kwasu solnego, co prowadzi do uciążliwych objawów ze strony układu pokarmowego. Poniżej przedstawiamy szczegółowe informacje na temat mechanizmów powstawania nadkwasoty, jej rozpoznawania oraz skutecznych metod radzenia sobie z tym schorzeniem.

Mechanizm powstawania nadkwasoty

Nadkwasota to zespół dolegliwości żołądkowych manifestujących się szeregiem symptomów, wśród których dominują zgaga i dolegliwości bólowe w nadbrzuszu. Problem powstaje wskutek zaburzenia wytwarzania kwasu solnego, będącego głównym czynnikiem wspomagającym procesy trawienne. W prawidłowo funkcjonującym żołądku utrzymywana jest precyzyjna równowaga zasadowo-kwasowa, zapewniająca optymalne warunki do rozkładu pokarmów. Gdy ta równowaga ulega zachwianiu, błona śluzowa żołądka narażona zostaje na nadmierne podrażnienie, co w konsekwencji może prowadzić do poważniejszych schorzeń przewodu pokarmowego.

Czynniki wywołujące nadprodukcję kwasu żołądkowego

Za główną przyczynę nadkwasoty żołądka uznaje się nadmierną produkcję kwasu solnego. Substancja ta odgrywa niezbędną rolę w przetwarzaniu pokarmów — rozpuszcza treść żołądka, umożliwiając pobieranie składników odżywczych oraz ich wchłanianie przez ściany jelita. Gdy mechanizm regulacji wydzielania kwasu ulega zakłóceniu, dochodzi do jego nadprodukcji, co znacząco obciąża błony śluzowe żołądka i może prowadzić do ich uszkodzenia.

Powodów zaburzenia tej równowagi jest wiele. Nieprawidłowa dieta oraz używki — alkohol i nikotyna — stanowią najczęstsze źródło problemu. Na nadkwasotę szczególnie narażone są osoby żyjące w przewlekłym stresie, zażywające niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz inhibitory pompy protonowej bez nadzoru lekarskiego. Sprzyja temu również zbyt szybkie spożywanie posiłków, przejadanie się, nieregularne godziny przyjmowania pokarmów, a także nawykowe żucie gumy czy ssanie cukierków, które stymulują wydzielanie kwasu.

Czasem za zaburzenia odpowiadają schorzenia takie jak zakażenie bakterią Helicobacter pylori, zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka, niedokrwistość złośliwa czy guz wydzielający gastrynę (zespół Zollingera-Ellisona). W niektórych przypadkach przyczyną może być również operacyjne usunięcie części żołądka, prowadzące do zaburzeń w mechanizmach regulacji wydzielania.

Rozpoznawanie objawów nadkwasoty

Do najczęstszych objawów nadkwasoty żołądka zalicza się przede wszystkim gniotący ból w górnych okolicach brzucha oraz zgagę. Charakterystyczny jest również piekący ból w okolicach mostka i przełyku, powstający na skutek cofania się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Pacjenci skarżą się na odbijanie się treścią żołądka z kwaśnym posmakiem, co szczególnie nasila się po posiłkach bogatych w tłuszcze lub przyprawy.

Osoby cierpiące na nadkwasotę często doświadczają zaburzeń rytmu wypróżnień — na przemian zaparć i biegunek. Towarzyszy temu silne uczucie pełności po niewielkich posiłkach, niestrawność oraz ogólne rozdrażnienie i przewlekłe zmęczenie. U części pacjentów pojawiają się również nudności, zwłaszcza na czczo, oraz metaliczny posmak w ustach.

Modyfikacja diety jako podstawa terapii

W większości przypadków nie ma potrzeby intensywnego leczenia farmakologicznego, ponieważ zmiana diety i nawyków żywieniowych przynosi znaczącą poprawę. Podstawą terapii jest wyeliminowanie lub ograniczenie produktów pobudzających wytwarzanie kwasu solnego oraz takich, które mechanicznie drażnią błonę śluzową żołądka.

Produkty wskazane w diecie

• Chude mięso: kurczak, indyk, cielęcina, królik
• Ryby białe: dorsz, mintaj, miruna
• Warzywa: marchew, brokuły, buraki, jarmuż, dynia, ziemniaki
• Nabiał: mleko (o niskiej zawartości tłuszczu), śmietanka, jogurty naturalne
• Jaja: gotowane na miękko lub w formie omletów parowych
• Oleje roślinne: oliwa z oliwek, olej lniany (w niewielkich ilościach)
• Pieczywo: białe pszenne, czerstwe, sucharki

Wymienione produkty są bogate w białko oraz błonnik, które wspierają regenerację błony śluzowej i regulują procesy trawienne. Białko neutralizuje nadmiar kwasu solnego, podczas gdy błonnik poprawia perystaltykę jelit.

Produkty do ograniczenia

Powinno się ograniczyć węglowodany proste, tłuszcze nasycone, cukry oraz sól. Całkowicie wyeliminować należy potrawy smażone na głębokim tłuszczu oraz intensywnie przyprawione. Znacznie lepiej, jeżeli posiłki będą gotowane na parze, duszone w niewielkiej ilości wody lub pieczone w folii aluminiowej bez dodatku tłuszczu.

Należy unikać mocnej kawy i herbaty, napojów gazowanych, skoncentrowanych soków owocowych oraz używek — alkoholu i papierosów. Owoce cytrusowe, pomidory, czekolada, mięta oraz ostre przyprawy również powinny być wykluczone z jadłospisu lub spożywane w minimalnych ilościach.

Zasady spożywania posiłków

Równie ważne jak dobór produktów są zasady spożywania posiłków. Zaleca się jedzenie 5–6 niewielkich porcji dziennie zamiast 2–3 obfitych. Posiłki należy spożywać powoli, dokładnie przeżuwając każdy kęs, co ułatwia trawienie i zmniejsza obciążenie żołądka.

Ostatni posiłek powinien być zjedzony co najmniej 2–3 godziny przed snem, aby uniknąć nocnych napadów zgagi. Po posiłku nie należy natychmiast przyjmować pozycji leżącej — zaleca się krótki, spokojny spacer lub pozostanie w pozycji siedzącej przez minimum 30 minut.

Wspomagające metody niefarmakologiczne

Oprócz diety, pomocne mogą być techniki redukcji stresu — medytacja, ćwiczenia oddechowe, regularna aktywność fizyczna o umiarkowanej intensywności. Stres bowiem bezpośrednio wpływa na zwiększoną produkcję kwasu żołądkowego poprzez aktywację układu współczulnego.

Warto również zadbać o odpowiedni strój — unikać ciasnej odzieży uciskającej brzuch, co może nasilać objawy refluksu. Podniesienie wezgłowia łóżka o około 15–20 cm zmniejsza nocne cofanie się treści żołądkowej do przełyku.