Na jakie choroby orzeczenie o niepełnosprawności?

1,2K

Orzeczenie o niepełnosprawności to dokument wydawany na podstawie badań lekarskich, które określają sprawność danej osoby i jej zdolność do życia i pracy. Można się o nią ubiegać w każdym momencie, jak również obejmuje wiele jednostek chorobowych. W dokumencie tym określany jest także stopień niepełnosprawności.

Kto może ubiegać się o orzeczenie?

Tak naprawdę o orzeczenie o niepełnosprawności może ubiegać się każdy niezależnie od wieku, pod warunkiem że udowodni przed komisją lekarską, iż posiada zdiagnozowane i potwierdzone badaniami upośledzenie fizyczne lub umysłowe. Dotyczy to szczególnie osób, których choroby sprawiają, iż możliwości życia codziennego i zdolność do pracy są ograniczone, a także wymagają stałego dostępu do pomocy i opieki, czy specjalnych urządzeń ułatwiających funkcjonowanie.

Procedura orzecznicza obejmuje zarówno dzieci, osoby w wieku produkcyjnym, jak i seniorów. W praktyce jednak rodzaj schorzenia i jego wpływ na codzienne funkcjonowanie decydują o przyznaniu konkretnego stopnia niepełnosprawności lub o jego odmowie. Komisja bierze pod uwagę zarówno wyniki badań specjalistycznych, jak i dokumentację lekarska przedstawioną przez wnioskodawcę.

Wykaz schorzeń uprawniających do złożenia wniosku

Lista chorób, które uprawniają do ubiegania się o orzeczenie o niepełnosprawności, jest naprawdę szeroka, ale wiążą się one z konkretnymi grupami schorzeń. Niezależnie od tego, na jaką przypadłość się cierpi, musi ona mieścić się w pewnych przyjętych ramach.

Kategorie schorzeń uwzględniane w procesie orzeczniczym

Przepisy prawa wyróżniają następujące grupy chorobowe:

• upośledzenie umysłowe
• choroby psychiczne (niektóre)
• zaburzenia mowy i głosu
• choroby słuchu
• choroby wzroku
• choroby układu pokarmowego
• choroby układu moczowo-płciowego
• choroby układu krążenia
• choroby układu oddechowego
• niektóre choroby neurologiczne
• dysfunkcje narządu ruchu

Schorzenia układu krążenia to jeden z najbardziej rozpowszechnionych powodów ubiegania się o orzeczenie, szczególnie w grupie osób starszych. Komisja zwraca uwagę nie tylko na samą diagnozę, ale przede wszystkim na zaawansowanie choroby i jej konsekwencje dla codziennej aktywności. W przypadku chorób układu krążenia ocenie podlega między innymi pojemność wysiłkowa oraz możliwość samodzielnego poruszania się.

Zaburzenia psychiczne również wymagają szczególnej uwagi podczas oceny orzeczniczej. Wielu pacjentów z przewlekłymi schorzeniami psychicznymi boryka się z trudnościami w nawiązywaniu relacji społecznych oraz wykonywaniu zadań zawodowych. Istotne jest, aby zadbać o zdrowie psychiczne już na wczesnym etapie rozwoju choroby, co może znacząco wpłynąć na jej przebieg i rokowania.

Różnice w ocenie poszczególnych grup schorzeń

Warto podkreślić, że nie każda jednostka chorobowa w danej kategorii uprawnia automatycznie do uzyskania orzeczenia. Decyduje tu nasilenie objawów oraz ich wpływ na codzienne życie. Na przykład w przypadku chorób układu oddechowego komisja ocenia parametry spirometryczne, a także tolerancję wysiłku fizycznego. Podobnie jest z chorobami narządu ruchu — stopień ograniczenia ruchomości stawów czy możliwość samodzielnego poruszania się są jednymi z głównych kryteriów oceny.

Rodzaje orzeczeń według stopnia niepełnosprawności

Obecnie funkcjonują trzy typy orzeczenia o niepełnosprawności, które opierają się na określeniu tego, w jak zaawansowanym stopniu dana osoba ma problemy zdrowotne. Na tej podstawie wyróżnia się niepełnosprawność w stopniu lekkim, umiarkowanym oraz znacznym. W potocznej mowie często określa się je także liczbami I – III, przy czym I stopień oznacza upośledzenie znaczne, a III lekkie. W przypadku dzieci do 16 roku życia nie są przyznawane żadne stopnie.

Znaczny stopień niepełnosprawności

Osoby zakwalifikowane do tego stopnia wymagają stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Często towarzyszy temu niezdolność do pracy zarobkowej. Dotyczy to zarówno osób z głębokimi upośledzeniami umysłowymi, jak i tych z bardzo poważnymi schorzeniami somatycznymi, które uniemożliwiają podstawowe czynności życiowe.

Umiarkowany stopień niepełnosprawności

W tym przypadku osoba nie wymaga stałej opieki, ale potrzebuje częściowej pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Osoby z umiarkowanym stopniem mogą pracować, ale często na specjalnie dostosowanych stanowiskach lub w ograniczonym wymiarze godzinowym. Niezbędne bywa również korzystanie z pomocy technicznych, takich jak wózki inwalidzkie czy aparaty słuchowe.

Lekki stopień niepełnosprawności

Przyznawany jest osobom, u których ograniczenia sprawności nie są na tyle poważne, by wymagać stałej pomocy. Często dotyczy to osób zdolnych do samodzielnej pracy, które jednak mogą mieć trudności z wykonywaniem pewnych czynności. W lekkim stopniu mieszczą się również osoby z przewlekłymi chorobami, które kontrolują swój stan zdrowia za pomocą leków lub regularnych zabiegów rehabilitacyjnych.

Związek między niepełnosprawnością a zdolnością do zatrudnienia

Posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie jest równoznaczne z uznaniem takiej osoby za niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Przyznając taki dokument, bada się każdą osobę indywidualnie, biorąc pod uwagę, jak dane schorzenie wpływa na możliwość funkcjonowania człowieka. Najczęściej niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji uzyskują osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności, ale i tu konieczne jest dokonanie dokładnej oceny, czy naruszenie sprawności uniemożliwia np. komunikację, poruszanie się, czy jest wymagana stała opieka i pomoc do sprawowania codziennych czynności.

Wiele osób z lekkim lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności skutecznie podejmuje zatrudnienie, wykonując obowiązki zawodowe na równi ze zdrowymi współpracownikami. Należy jednak pamiętać, że w niektórych przypadkach konieczne jest dostosowanie stanowiska pracy do możliwości danej osoby, co często wiąże się z dodatkowymi kosztami poniesionymi przez pracodawcę, refundowanymi później przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Uprawnienia i ulgi wynikające z posiadania orzeczenia

Przepisy prawa ciągle się zmieniają, ale posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności daje pewne ulgi i uprawnienia, które jednak są zależne zarówno od stopnia niepełnosprawności, jak i rodzaju jednostki chorobowej. Najwięcej uprawnień posiadają osoby o znacznym stopniu, mniej mają ich te o umiarkowanym i najmniej o lekkim.

Ulgi zależne od rodzaju schorzenia

W zależności od typu choroby także można liczyć na inne udogodnienia. Na przykład chorzy w stopniu umiarkowanym w grupie chorób wzroku czy upośledzeń umysłowych mogą liczyć na ulgi w transporcie kolejowym, z kolei osoby z dysfunkcją ruchu mogą uzyskać kartę parkingową, uprawniającą do parkowania w specjalnych miejscach.

Osoby z przewlekłymi schorzeniami psychicznymi często korzystają z dodatkowych form wsparcia, takich jak pomoc psychologiczna czy terapia zajęciowa. W przypadkach związanych z chorobami serca i układu krążenia niezbędne bywa także ubieganie się o rentę, szczególnie gdy wydolność organizmu jest znacznie obniżona.

Wsparcie finansowe w zatrudnieniu

Jeżeli osoby niepełnosprawne podejmują pracę, mogą liczyć na dopłatę do swoich pensji ze środków PFRON. Pracodawca dostaje zwrot kosztów oraz refundowana jest część wynagrodzenia i składek na ubezpieczenie. Dzięki temu przedsiębiorstwa chętniej zatrudniają osoby z orzeczeniem, a dla samych pracowników stwarza to szansę na aktywność zawodową i integrację ze społeczeństwem.

Dostęp do rehabilitacji i świadczeń socjalnych

Osobom niepełnosprawnym umożliwia się szerszy dostęp do rehabilitacji — zarówno zawodowej, społecznej, jak i leczniczej. Uzyskuje się także uprawnienia do zasiłków i innych świadczeń oraz dostaje się możliwość skorzystania z ulgi podatkowej. Można odliczyć rehabilitację, zakup sprzętów czy wyjazdy w celach leczniczych.

Rehabilitacja lecznicza obejmuje między innymi zabiegi fizjoterapeutyczne, turnusy rehabilitacyjne oraz zakup sprzętu ortopedycznego. W ramach ulgi podatkowej można rozliczyć również koszty transportu do placówek medycznych, a także wydatki na leki i suplementy, jeśli zostały przepisane przez lekarza w związku ze stwierdzoną niepełnosprawnością.

Dodatkowe udogodnienia w życiu codziennym

Ulgi komunikacyjne, pocztowe czy w punktach kultury (muzea, kina, parki) będą uzależnione od odgórnych ustaleń danej jednostki. Warto zawsze sprawdzić indywidualnie, jakie przywileje przysługują w danym mieście lub regionie. Niektóre samorządy oferują dodatkowe ulgi w opłatach za media czy zwolnienia z podatku od nieruchomości.

Osoby niepełnosprawne mogą także korzystać z priorytetowego dostępu do niektórych usług publicznych, takich jak szybsze załatwianie spraw urzędowych czy preferencyjne warunki korzystania z obiektów sportowo-rekreacyjnych. Posiadanie orzeczenia otwiera drzwi do szeregu form wsparcia społecznego, które mają na celu poprawę jakości życia i zwiększenie samodzielności.